|
مقدمه و هدف: برنامه ذهنآگاهی، پذیرش و خوددلسوزی در ورزش (MASCS) یک مداخله روانشناختی نوین است که با هدف پرورش مهارتهای توجه آگاهانه، پذیرش تجربی و ارتباط مهربانانه با خود در ورزشکاران طراحی شده است. با وجود شواهد رو به رشد درباره اثربخشی این برنامه، بررسی اثرات آن بر شاخصهای کلیدی روانشناختی همچون اعتماد به نفس ورزشی و خوددلسوزی، بهویژه در بافتهای فرهنگی و رشتههای ورزشی متفاوت، محدود است. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر برنامه ذهنآگاهی، پذیرش و خوددلسوزی در ورزش بر اضطراب ورزشی، اعتماد به نفس و خوددلسوزی ورزشکاران حرفهای انجام گرفت. روششناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمهتجربی با طرح پیشآزمون و پسآزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل ورزشکاران حرفهای مرد شهر مقدس کربلا در بازه سنی 20 تا 30 سال بود. تعداد 30 ورزشکار به صورت داوطلبانه انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت شش هفته (دو جلسه 60 دقیقهای در هفته، مجموعاً 12 جلسه) تحت آموزش برنامه ذهنآگاهی، پذیرش و خوددلسوزی در ورزش قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخلهای دریافت نکرد. شرکتکنندگان در مراحل پیشآزمون و پسآزمون به سیاهه اضطراب حالتی رقابتی‑2 (16 گویه، سنجش اضطراب جسمانی، اضطراب شناختی و اعتماد به نفس) و پرسشنامه خوددلسوزی (26 گویه) پاسخ دادند. دادهها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تی وابسته و تحلیل کوواریانس) از طریق نرمافزار SPSS نسخه 24 تجزیه و تحلیل شد. نتایج: نتایج نشان داد که شش هفته برنامه ذهنآگاهی، پذیرش و خوددلسوزی در ورزش تأثیر معناداری بر کاهش اضطراب جسمانی (03/0=P، 40/13 به 50/8) و اضطراب شناختی (015/0=P، 10/14 به 10/9) ورزشکاران دارد. همچنین، این برنامه تأثیر معناداری بر افزایش اعتماد به نفس (001/0=P، 10/10 به 50/14) و خوددلسوزی (001/0=P، 33/60 به 38/65) داشت. در گروه کنترل، تفاوت معناداری در هیچ یک از متغیرها مشاهده نشد (05/0 P) و اندازه اثر مداخله در اعتماد به نفس (483/0) بزرگ، در خوددلسوزی (376/0) متوسط، در اضطراب جسمانی (328/0) متوسط و در اضطراب شناختی (313/0) متوسط بود. نتیجهگیری: بر اساس یافتهها میتوان نتیجه گرفت که برنامه ذهنآگاهی، پذیرش و خوددلسوزی در ورزش به عنوان یک مداخله روانشناختی کمهزینه و غیرتهاجمی، تأثیر معناداری بر کاهش اضطراب ورزشی (جسمانی و شناختی)، افزایش اعتماد به نفس و افزایش خوددلسوزی ورزشکاران حرفهای دارد.
|