|
مقدمه و هدف: مداخله شناختی‑رفتاری چندوجهی رویکردی یکپارچه و مبتنی بر شواهد است که اصول درمان عقلانی‑هیجانی رفتاری (REBT)، بازارزیابی مجدد، تصویرسازی ذهنی و خوددلسوزی را ترکیب میکند تا به ورزشکاران در مواجهه با فشارهای روانی و استرسهای مرتبط با عملکرد کمک نماید. با وجود شواهد رو به رشد درباره اثربخشی مؤلفههای منفرد این رویکرد، بررسی اثرات ترکیبی آن بر بهزیستی روانشناختی، سلامت روان و عملکرد فوتبالیستهای جوان، بهویژه در شرایط فشار، محدود بود. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر مداخله شناختی‑رفتاری چندوجهی بر بهزیستی روانشناختی، سلامت روان و عملکرد فوتبالیستهای جوان در مواجهه با فشار انجام گرفت. روششناسی: روششناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمهتجربی با طرح پیشآزمون، پسآزمون، یادداری و آزمون تحت فشار همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل فوتبالیستهای جوان شهر کربلا در دامنه سنی 15 تا 20 سال بود. تعداد 30 فوتبالیست به صورت داوطلبانه انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت شش جلسه یکساعته تحت مداخله شناختی‑رفتاری چندوجهی (اقتباس از کارینگتون و مانسل، 2025) قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخلهای دریافت نکرد. شرکتکنندگان در مراحل پیشآزمون، یادداری اول (48 ساعت پس از مداخله)، آزمون تحت فشار (48 ساعت پس از یادداری اول با استفاده از روش مقایسه اجتماعی و تهدید ارزیابی) و یادداری دوم (48 ساعت پس از آزمون تحت فشار) به پرسشنامه بهزیستی روانشناختی ریف (18 گویه)، پرسشنامه سلامت روان گلدبرگ (GHQ‑28، 28 گویه) و پرسشنامه عملکرد ورزشی چاربوینو و همکاران (5 گویه) پاسخ دادند. دادهها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تی وابسته و تی مستقل) از طریق نرمافزار SPSS نسخه 26 تجزیه و تحلیل شد. نتایج: نتایج: نتایج نشان داد که مداخله شناختی‑رفتاری چندوجهی تأثیر معناداری بر بهبود بهزیستی روانشناختی (001/0=P، از 13/70 به 40/80)، بهبود سلامت روان (001/0=P، از 13/28 به 46/19) و بهبود عملکرد (001/0=P، از 13/13 به 46/18) فوتبالیستهای جوان دارد. در گروه کنترل، تفاوت معناداری در هیچ یک از متغیرها مشاهده نشد (05/0 P). اثرات مداخله در شرایط فشار روانی (آزمون تحت فشار) نیز پایدار ماند؛ بهطوری که گروه آزمایش در مرحله آزمون تحت فشار بهزیستی روانشناختی بالاتر (66/70 در مقابل 93/65)، سلامت روان بهتر (13/27 در مقابل 26/35) و عملکرد بالاتر (40/13 در مقابل 20/10) را در مقایسه با گروه کنترل نشان داد. نتیجهگیری: بر اساس یافتهها میتوان نتیجه گرفت که مداخله شناختی‑رفتاری چندوجهی به عنوان یک رویکرد روانشناختی جامع و مبتنی بر شواهد، تأثیر معناداری بر بهبود بهزیستی روانشناختی، سلامت روان و عملکرد فوتبالیستهای جوان در مواجهه با فشار دارد. این مداخله با بازسازی باورهای غیرمنطقی، تقویت بازارزیابی مجدد، پرورش تصویرسازی ذهنی موفقیت و افزایش خوددلسوزی، میتواند به عنوان برنامهای مؤثر در آکادمیهای فوتبال و مراکز روانشناسی ورزشی مورد استفاده قرار گیرد.
|