|
زمینه و هدف: آسیبهای ورزشی همواره با پیامدهای روانشناختی متعددی از جمله افزایش فشار روانی و کاهش انگیزش ورزشی همراه هستند. تکواندو به عنوان یک رشته رزمی با ماهیت برخوردی و پویا، پتانسیل بالایی برای آسیبدیدگی دارد و ورزشکاران این رشته به دلیل دوری از تمرین و رقابت، با چالشهای روانی قابل توجهی مواجه میشوند. تصویرسازی ذهنی به عنوان یکی از مؤثرترین تکنیکهای روانشناسی ورزشی، میتواند با بازآفرینی تجربیات حرکتی در ذهن به کاهش پیامدهای منفی روانشناختی آسیب کمک کند. با این حال، تأثیر این تکنیک بر فشار روانی و انگیزش ورزشی تکواندوکاران آسیبدیده کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف بررسی اثربخشی تصویرسازی ذهنی بر سطح فشار روانی و انگیزش ورزشی تکواندوکاران آسیبدیده انجام گرفت. روششناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمهتجربی با طرح پیشآزمون و پسآزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تکواندوکاران آسیبدیده شهر کربلا در سال 2025 بود. تعداد 36 تکواندوکار (با دامنه سنی 18 تا 30 سال) به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (18 نفر) و کنترل (18 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت شش هفته (دو جلسه 15 دقیقهای در هفته، مجموعاً 12 جلسه) تحت آموزش تصویرسازی ذهنی قرار گرفت. شرکتکنندگان در مراحل پیشآزمون و پسآزمون به پرسشنامه انگیزش ورزشی (16 گویه) و مقیاس فشار روانی (40 گویه) پاسخ دادند. دادهها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تی وابسته و تحلیل کوواریانس) از طریق نرمافزار SPSS نسخه 24 تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: نتایج نشان داد که شش هفته تمرینات تصویرسازی ذهنی تأثیر معناداری بر کاهش فشار روانی تکواندوکاران آسیبدیده دارد (001/0=P، 22/65 به 66/49). همچنین، تصویرسازی ذهنی تأثیر معناداری بر افزایش هر سه بعد انگیزش ورزشی داشت: انگیزش درونی (001/0=P، 88/7 به 38/11)، انگیزش بیرونی (001/0=P، 33/20 به 38/25) و انگیزش خنثی (کاهش بیانگیزگی) (034/0=P، 05/9 به 77/11). در گروه کنترل، تفاوت معناداری در هیچ یک از متغیرها مشاهده نشد (05/0 P) و اندازه اثر مداخله در فشار روانی (603/0) و انگیزش بیرونی (444/0) بزرگ، در انگیزش خنثی (211/0) متوسط و در انگیزش درونی (188/0) کوچک بود. نتیجهگیری: بر اساس یافتهها میتوان نتیجه گرفت که تصویرسازی ذهنی به عنوان یک تکنیک روانشناختی کمهزینه و غیرتهاجمی، تأثیر معناداری بر کاهش فشار روانی و افزایش انگیزش ورزشی تکواندوکاران آسیبدیده دارد. این روش با کاهش ارزیابی منفی از موقعیت آسیب، افزایش حس کنترل و خودکارآمدی، تقویت حس شایستگی و خودمختاری، کاهش افکار منفی مرتبط با آسیب و برجستهسازی پیامدهای مثبت بازگشت به ورزش، میتواند به عنوان یک راهبرد مؤثر و مکمل در کنار توانبخشی جسمانی به کار گرفته شود.
|