عنوان	بررسی تجمع میزان فلزات سنگین در شیر دام‌های شهرستان شازند
نوع پژوهش	پایان نامه های تقاضا محور و غیر تقاضا محور
کلیدواژه‌ها	فلزات سنگین، شیر، آلودگی، ارزیابی ریسک سلامت
چکیده	با توجه به آنکه شیر و فرآورده‌های آن در بسیاری از نقاط جهان بخش جدایی ناپذیری از رژیم غذایی انسان را تشکیل می‌دهند، بنابراین باید اقدامات موثری در راستای ایمنی شیر و به حداقل رساندن مقدار آلاینده های خطرناک در آن صورت گیرد. این پژوهش با هدف تعیین غلظت و ارزیابی خطر فلزات سنگین( سرب، کادمیم، روی، مس، جیوه، آرسنیک )در شیر خام تولید شده در استان مرکزی در شهرستان شازند در دو منطقه انجام شده است. نمونه های شیر از دام های دو روستای جمال آباد و کزاز در شهرستان شازند جمع آوری شد. نمونه جهت اندازه گیری غلظت فلزات ذکر شده به آزمایشگاه معتمد منتقل گردید و غلظت اندازه گیری شد. نتایج مربوط به سطوح فلزات سنگین (سرب، روی، مس و کادمیوم) در شیر بدست آمد ولی غلظت فلزات جیوه و آرسنیک قابل قرائت نبودند. هر چهار فلز خوانده شده در تمام نمونه‌ها قابل تشخیص بودند و غلظت آنها به ترتیب افزایشی برای جمال آباد Zn > Cu >Pb> Cd بود. و برای کزاز Zn > Pb >Cd> Cu بود. مقدار HI = 0.44 کمتر از 1 است در نتییجه می توان گفت خطر تجمعی مصرف شیر در منطقه جمال آباد قابل توجه نیست. مقدار HI = 0.321 کمتر از 1 است بنابراین می توان گفت خطر تجمعی مصرف شیر در منطقه کزاز قابل توجه نیست. نتایج شبیه‌سازی مونت‌کارلو نشان داد که مقادیر HQ برای تمامی فلزات در هر دو منطقه کمتر از یک بوده است (HQ < 1)،که بیانگر عدم وجود ریسک غیرسرطانی قابل‌توجه ناشی از مصرف شیر برای هر فلز به‌صورت منفرد می‌باشد. همچنین شاخص خطر تجمعی (HI) در هر دو منطقه کمتر از یک بود .(HI < 1)با این حال، مقادیر HI در منطقه جمال‌آباد (P95 = 0.279) بالاتر از منطقه کزاز (P95 = 0.208) بود که نشان‌دهنده ریسک نسبی بالاتر در جمال‌آباد است. در هر دو منطقه، کادمیوم بیشترین سهم را در شاخص خطر تجمعی داشت و به‌عنوان مهم‌ترین عامل ریسک غیرسرطانی از مسیر مصرف شیر شناخته شد. برای بررسی اثرات احتمالی مصرف شیر بر سلامت انسان، تحقیقات بیشتر در مورد سطح فلزات سنگین در تعداد بیشتری از نمونه‌های شیر از مناطق و روستاهای مختلف شهرستان شازند ضروری است.
پژوهشگران	سعید شرفی (استاد راهنما)، زهرا ابراهیمی (استاد مشاور)، رضا پویا (دانشجو)