مشخصات پژوهش

صفحه نخست /شکل‌گیری هویت دانشجویی در ...
عنوان شکل‌گیری هویت دانشجویی در آموزش عالی ایران پس از انقلاب: واکاوی ادراک استادان پیشکسوت ایرانی
نوع پژوهش مقاله چاپ‌شده
کلیدواژه‌ها دانشگاه، هویت دانشجویی، دانشجوی پسا انقلاب، عناصر هویت‌ساز، هویت اجتماعی.
چکیده هدف پژوهش حاضر، واکاوی ادراک استادان پیشکسوت از نحوۀ شکل گیری و دگرگونی هویت دانشجویی در آموزش عالی ایران پس از انقلاب اسلامی است. ازآنجاکه مدل منسجمی در این زمینه گزارش نشده بود، پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریۀ داده‌بنیاد انجام شد. مشارکت کنندگان شامل 12 نفر از استادان دانشگاه های ایران بودند که تجربۀ دانشجویی پیش از انقلاب داشته و اکنون به‌عنوان عضو هیئت علمی فعالیت می کنند. نمونه‌گیری به شیوۀ نظری انجام شد و گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع نظری از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته ادامه یافت. داده‌ها با کدگذاری باز، محوری، و انتخابی تحلیل شدند و مدل مفهومی استخراج شد. یافته‌ها نشان داد از دیدگاه مشارکت کنندگان، هویت دانشجویی پس از انقلاب در ابعاد فردی، اجتماعی، سیاسی، دینی، و حرفه‌ای بازتعریف شده و تحت تأثیر زمینه‌های سیاسی و اقتصادی و اجتماعی معاصر قرار دارد. در مدل برساخته، فضای سیاسی حاکم بر آموزش عالی و فضای حاکم بر نهاد علم به‌عنوان عوامل علّی و عوامل خانوادگی و عوامل اقتصادی/بازار کار به‌عنوان عوامل مداخله گر برجسته شدند. همچنین، از منظر مشارکت کنندگان، راهبردهای پیشنهادی برای بهبود هویت دانشجویی شامل واقع بینی و توجه به مسائل روز، حرفه‌ای‌سازی هویت از طریق تعاملات علمی، نگاه سیستمی به نظام آموزشی، و کاهش دغدغه های مالی دانشجویان است. این چهارچوب برآمده از ادراک استادان پیشکسوت است و می تواند در پژوهش های بعدی با تمرکز بر تجربۀ زیستۀ دانشجویان و/یا پیمایش، اعتبارسنجی و تکمیل شود. درنهایت، پیامدهای هویت دانشجویی در سه سطح فردی، سازمانی (دانشگاهی)، و ملی صورت‌بندی شد.
پژوهشگران سیروس منصوری (نفر دوم)، احمد بیگلری (نفر سوم)، حمید حیدری (نفر اول)