عنوان	تحلیل محتوای کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی بر اساس مؤلفه‌های توسعه پایدار
نوع پژوهش	پایان نامه های تقاضا محور و غیر تقاضا محور
کلیدواژه‌ها	تحلیل محتوا - کتاب مطالعات اجتماعی - دوره ابتدایی - توسعه پایدار
چکیده	نهادینه‌سازی مفهوم توسعه پایدار از همان دوران کودکی و از طریق نظام آموزشی آغاز می‌شود و کتاب‌های درسی، به‌ویژه مطالعات اجتماعی، نقش بی‌بدیلی در آماده‌سازی دانش‌آموزان برای مواجهه مسئولانه با چالش‌های آینده و شکل‌دهی نسلی آگاه و متعهد دارند. هدف تحقیق حاضر بررسی میزان توجه به جنبه‌ها و مؤلفه‌های توسعه پایدار در کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی بوده است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیل محتوای کیفی صورت گرفت. جامعه موردمطالعه شامل تمامی کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی (شامل 4 جلد) در سال تحصیلی 1403-1404 می‌باشد. در این پژوهش به دلیل محدود بودن حجم جامعه آماری، حجم نمونه با حجم جامعه برابر در نظر گرفته شد. واحد تحلیل محتوا شامل چهار بخش، متن، فعالیت، تصویر و جداول بوده که برای تحلیل داده‌ها از روش آنتروپی شانون استفاده شد. روایی ابزار تأیید شده و پایایی پژوهش نیز با استفاده از فرمول پایایی هولستی محاسبه گردید که طبق این محاسبه ضریب توافق بین کدگذاران 90% به دست آمد. ابزارهای این پژوهش فرم تحلیل محتوا می‌باشد. این فرم شامل 4 بعد، اجتماعی، فرهنگی، زیست‌محیطی و اقتصادی و 17 مؤلفه‌ی موردنظر می‌باشد. یافته‌ها حاکی از اولویت‌بندی متفاوت ابعاد در کتاب‌های مختلف است؛ به‌طوری‌که بعد اقتصادی در کتاب‌های سوم، چهارم و پنجم و بعد زیست‌محیطی در کتاب ششم دارای بیشترین ضریب اهمیت بودند. در مقابل، ابعاد اجتماعی (در کتاب‌های سوم و چهارم) و فرهنگی (در کتاب‌های پنجم و ششم) در پایین‌ترین اولویت قرار داشتند. از نظر پوشش مؤلفه‌ها از 17 مولفه، کتاب سوم 9 مؤلفه و سه کتاب دیگر هر کدام 10 مؤلفه را پوشش داده‌اند که نشان‌دهنده پوشش ناقص (کمتر از 60%) و نامتوازن مؤلفه‌ها در تمامی کتاب‌هاست. علاوه بر این نتایج آزمون خی دو نشان داد که توجه به مؤلفه‌های توسعه پایدار در کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی از الگوی یکنواختی برخوردار نیست. این بدان معناست که محتوای آموزشی در پایه‌های مختلف، وزن یکسانی به ابعاد چهارگانه توسعه پایدار نداده و این عدم توازن از نظر آماری معنادار است. در مجموع، یافته‌ها حاکی از غلبه نگاه اقتصادی - زیست‌محیطی و کم‌توجهی جدی به ابعاد اجتماعی و فرهنگی، همچنین پوشش ناقص و نامتوازن مؤلفه‌های توسعه پایدار در محتوای این کتاب‌ها است.
پژوهشگران	بهمن یاسبلاغی شراهی (استاد راهنما)، سیروس منصوری (استاد مشاور)، زینب رجبی نژاد (دانشجو)