1403/02/02
محمد غفاری

محمد غفاری

مرتبه علمی: استادیار
ارکید: https://orcid.org/0000-0003-4012-0093
تحصیلات: دکترای تخصصی
اسکاپوس: 55573741900
دانشکده: دانشکده ادبیات و زبان های خارجی
نشانی: دانشگاه اراک، دانشکده ی ادبیات و زبان های خارجی، گروه زبان انگلیسی
تلفن:

مشخصات پژوهش

عنوان
واقع نمایی و بازنمایی در فلسفه و سینما: بررسی نقادانۀ فیلم مرد عوضی اثر آلفرد هیچکاک با اشاره به نظریۀ آندره بازَن
نوع پژوهش
مقاله چاپ‌شده
کلیدواژه‌ها
رئالیسم (واقع نمایی)، بازنمایی، ذهن محوری، عینی نگری، آندره بازن، مرد عوضی
سال 1400
مجله مطالعات بين رشته­ اي ادبيات، هنر و علوم انساني
شناسه DOI
پژوهشگران محمد غفاری ، ملیکا رمزی

چکیده

مسئلۀ چیستی «واقعیت» و چگونگی بازنمایی آن در آثار هنری و ادبی از دیرباز یکی از مهم ترین دغدغه های هنرآفرینان و نظریه پردازان بوده است. اوج آن اواسط سدۀ نوزدهم بود که به دنبال تحولات علمی و اجتماعی، از جمله اختراع دوربین عکاسی، نقاشان و نویسندگان اروپایی با صراحت و جدیت بیشتری به این موضوع پرداختند که حاصل آن شکل گیری جنبش «رئالیسم» (واقع نمایی) با هدف ثبت دقیق و عینی نگرانۀ واقعیت خارجی، به ویژه واقعیت‎های جامعه و وضع طبقه های پایین، بود. فیلم مرد عوضی ساختۀ آلفرد هیچکاک (1957) فیلمی داستانی بر اساس روی دادی واقعی و شامل بسیاری از مضمون های رئالیسم است. ادعای خود کارگردان این بوده که فیلم او «مستند» و بازنمایندۀ حقیقت است، بدون هیچ دخلی و تصرفی. پس از شرح تطبیقی و موجز مفهوم های «واقعیت» و «واقعیت نمایی» در فلسفه و سینما، پژوهش حاضر این فیلم را بر اساس نظریۀ آندره بازَن دربارۀ سینمای رئالیستی تحلیل می کند تا نشان دهد که، به رغم ادعای فیلم ساز و وجود برخی ویژگی های واقع نمایانه، آیا در نهایت می توان این فیلم را اثری رئالیستی در شمار آورد یا نه. تحلیل این فیلم نشان می دهد که مرد عوضی نه فقط عاری از جنبه های ذهن محور نیست، بلکه طبق گزارش های موجود چندان هم به ماجرای واقعی وفادار نبوده است و با تعریف بازن از رئالیسم مطابقت نمی کند. پژوهش حاضر، به این ترتیب، به این بحث می رسد که، با فرض وجود مستقل واقعیت عینیِ بیرونی، آیا اصولاً بازنمایی وفادارانه و بی طرفانۀ آن در رسانه های هنری، از جمله سینما و ادبیات، ممکن است یا خیر.