1403/04/02
علی کاظمی

علی کاظمی

مرتبه علمی: دانشیار
ارکید: https://orcid.org/0000-0003-0618-6435
تحصیلات: دکترای تخصصی
اسکاپوس: 57197913901
دانشکده: دانشکده کشاورزی و محیط زیست
نشانی: دانشگاه اراک، گروه محیط زیست
تلفن:

مشخصات پژوهش

عنوان
تعیین غلظت ترکیبات شبه‌استروژنی در مصب رودخانه‌های سواحل ایرانی دریای خزر با استفاده از روش خوشه‌بندی و آنالیز مؤلفه‌های اصلی
نوع پژوهش
مقاله چاپ‌شده
کلیدواژه‌ها
دریای خزر؛ بیسفنول A؛ نونیل‌فنول؛ فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی؛ استانداردهای کیفی
سال 1401
مجله محیط زیست طبیعی
شناسه DOI
پژوهشگران ساحل پاکزاد توچایی ، علی کاظمی ، کاربر ژیرو کاربر

چکیده

مواد شیمیایی مختل کننده غدد درون ­ریز، مانند ترکیبات شبه ­استروژنی بیسفنول A و نونیل­فنول از منابع مختلفی توسط رودخانه ­ها به دریای خزر وارد می­ شوند. این ترکیبات در غلظت­ های کم می ­توانند به‌طور بالقوه برای سلامتی انسان و موجودات آبزی خطرناک باشند. در عین حال، اطلاعات مربوط به غلظت آن‌ها در مصب­ رودخانه ­های دریای خزر، محدود است. بنابراین در مطالعه حاضر، غلظت آلاینده­ های BPA و NP و برخی از فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب در مصب 49 رودخانه ورودی دریای خزر از استان­ های گیلان، مازندران و گلستان در ماه­ های مرداد تا شهریور ۱۳۹۴ بررسی شد. غلظت ترکیبات در بین مصب­ های مختلف مقایسه گردید و اولویت‌بندی ترکیبات شبه ­استروژنی و فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب با استفاده از آنالیز مؤلفه ­های اصلی (PCA) و دسته ­بندی فاکتورها و مصب­­ ها نیز با آنالیز خوشه ­ای (CA) انجام شد. بر اساس نتایج، غلظت ترکیبات BPA و NP به‌طور متوسط µg/l 1/81 و µg/l 2/85 اندازه­ گیری شد که بالاتر از حد مجاز بود و بیشترین غلظت این ترکیبات در رودخانه‌های تالش، آستارا، انزلی، ازارود، نشتارود، طلارود و تجن اندازه ­گیری گردید. نتایج PCA، 2 مؤلفه اصلی را مؤثر بر کیفیت آب رودخانه ­ها با مقدار واریانس 81/41٪ و با مقدار ویژه 1> نشان داد، که در درجه اول پارامترهای EC، TDS، TSS و TS از مهم‌ترین فاکتورها و سپس میزان نیترات و فسفات در درجه بعدی اهمیت قرار گرفتند. همچنین بر اساس نتایج CA، 4 دسته مصب و پارامترهای کیفی جدا گردید. به‌طورکلی نتایج نشان داد که رودخانه­ های سواحل ایرانی دریای خزر،‌ دارای غلظت بالایی از ترکیبات شبه‌استروژنی بوده که می ­تواند حاصل آبشویی زمین­ های کشاورزی و پساب صنایع و مناطق مسکونی باشد.