سیروس منصوری

در بسیاری از برنامه‌های آموزشی ترویجی توجه چندانی به نیازهای آموزشی ازنقطه‌نظر مخاطبین و کارشناسان ترویج نمی‌شود که درنتیجه آن اثربخشی برنامه‌های آموزشی تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد؛ بنابراین هدف از این پژوهش توصیفی - پیمایشی بررسی نیازهای آموزش زیست‌محیطی بانوان روستایی استان مرکزی با استفاده از دو مدل نیازسنجی بوریچ و کوادرانت بود. جامعه آماری این پژوهش را بانوان روستایی استان مرکزی و کارشناسان ترویج تشکیل داده است. با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس تعداد 298 نفر از بانوان روستایی انتخاب شدند. با توجه‌ به محدودیت تعداد کارشناسان ترویج تعداد 40 نفر از کارشناسان در این پژوهش شرکت نمودند. به‌منظور گردآوردی داده‌ها در این پژوهش از پرسش‌نامه محقق­ساخته استفاده شده است. روایی ابزار با توجه ‌به شاخص روایی محتوایی موردبررسی قرار گرفت و 81/0 به دست آمد. همچنین پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در دو بعد اهمیت و مهارت به ترتیب (86/0) و (84/0) دست آمد که گویایی مطلوبیت پرسشنامه بود. از این پژوهش در دو مرحله انجام گردید؛ در گام نخست بر اساس ادبیات پژوهش نیازهای آموزشی زیست‌محیطی استخراج شد، سپس نیازهای آموزشی بانوان روستایی از دیدگاه خودشان با استفاده از پرسش‌نامه مبتنی بر مدل بوریچ مشخص گردید. نتایج نشان داد که ازنظر بانوان روستایی 7 نیاز آموزشی، دارای بالاترین اولویت است. در مرحله دوم با استفاده از مدل کوادرانت نیازها از دیدگاه بانوان و کارشناسان تطبیق داده شد، نتایج نشان داد که اکثر نیازهای آموزشی ازنقطه‌نظر زنان و کارشناسان با یکدیگر تطابق دارد؛ بنابراین به‌منظور اثربخشی برنامه‌های ترویجی، توجه هم‌زمان به دیدگاه بانوان روستایی و کارشناسان ترویج امری ضروری بوده که این مسئله با بهره‌گیری از مدل نیازسنجی بوریچ و کوادرانت امکان‌پذیر است.