شهناز شهرجردی

زمینه و هدف: فوتبال به عنوان یکی از پرطرفدارترین رشته‌های ورزشی، با شیوع بالای آسیب‌های اندام تحتانی همراه است که می‌تواند عملکرد اجرایی بازیکنان را تحت تأثیر قرار دهد. ضعف در ثبات مرکزی و کنترل عصبی‌عضلانی از عوامل مهم مستعدکننده آسیب محسوب می‌شود. تمرینات ثبات مرکزی و ثبات عصبی‌عضلانی پویا به عنوان رویکردهای نوین تمرینی، با هدف بهبود کنترل پاسچرال، تعادل و کارایی حرکتی مورد توجه قرار گرفته‌اند. هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر هشت هفته تمرینات ثبات مرکزی و ثبات عصبی‌عضلانی پویا بر عملکرد اجرایی و پیشگیری از آسیب‌های اندام تحتانی در بازیکنان فوتبال بود. روش تحقیق: این مطالعه از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل بازیکنان فوتبال بود که به صورت تصادفی در دو گروه تمرین (ثبات مرکزی و ثبات عصبی‌عضلانی پویا) و گروه کنترل قرار گرفتند. برنامه تمرینی به مدت هشت هفته و سه جلسه در هفته اجرا شد. عملکرد اجرایی از طریق آزمون‌های عملکردی (نظیر پرش، سرعت و چابکی) و شاخص‌های تعادل ایستا و پویا ارزیابی گردید. همچنین ریسک آسیب با استفاده از آزمون‌های غربالگری عملکردی اندام تحتانی اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس و آزمون‌های تعقیبی در سطح معناداری(05/0 p<) تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که پس از هشت هفته تمرین، هر دو نوع تمرین موجب بهبود معنادار عملکرد اجرایی و شاخص‌های تعادل در مقایسه با گروه کنترل شدند(05/0 p<). همچنین شاخص‌های پیش‌بینی‌کننده خطر آسیب اندام تحتانی کاهش معناداری را نشان دادند. میزان بهبود در گروه تمرینات ثبات عصبی‌عضلانی پویا در برخی شاخص‌های عملکردی بیشتر بود. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تمرینات ثبات مرکزی و ثبات عصبی‌عضلانی پویا می‌توانند به طور مؤثری عملکرد اجرایی بازیکنان فوتبال را بهبود بخشیده و خطر آسیب‌های اندام تحتانی را کاهش دهند. بنابراین استفاده از این تمرینات در برنامه‌های آماده‌سازی و پیشگیری از آسیب در فوتبال توصیه می‌شود.