قرار گرفتن در معرض پرتوهای یونیزان، از منابع طبیعی و مصنوعی، خطرات قابل توجهی برای سلامتی، از جمله اختلالات ژنتیکی، سرطان و سوختگی، ایجاد میکند. اندازهگیری سطح پرتوزایی محیطی و دز جذبی در محیط شهری ضروری است. این تحقیق بر اندازهگیری دز جذبی مؤثر ناشی از پرتوهای گاما در مناطق مختلف کلانشهر اراک متمرکز بود. نمونهبرداری از خاک در یک منطقه از شهر اراک انجام شد و فعالیتهای ویژه هستههای پرتوزا با استفاده از آشکارساز ژرمانیوم با خلوص بالا (HPGe) اندازهگیری شد. میانگین دوز معادل جذبی در هوا در ارتفاع یک متری از زمین و از پرتوهای کیهانی به ترتیب 13/0 و 11/0 میکروسیورت بر سال بود. میانگین غلظت فعالیت Ra226، Th232، K40 و Cs137 به ترتیب 13/16، 73/30، 31/421 و 91/0 بکرل بر کیلوگرم محاسبه شد. الگوی توزیع دز جذبی در شهر اراک تحت تأثیر جریانهای آب و هوایی و آلودگی صنایع اطراف قرار دارد. بادهای غربی که از طریق دره بین ارتفاعات جنوبی و غربی اراک عبور میکنند باعث ایجاد جریان گردابی در جنوب و مرکز شهر ایجاد میگردند. ارتفاع بالای شهر اراک از سطح دریا منجر به افزایش سهم پرتوهای کیهانی شده است. شاخصهای خطر و پارامترهای بیولوژیکی عموماً در محدوده مجاز قرار دارند که نشان دهنده عدم تهدید جدی برای ساکنان منطقه مورد مطالعه است.
