در این پژوهش، با تحلیل جایگاه نهادهای علمی، کتابخانهها، احادیث و تعاملات فرهنگی در تمدن اسلامی، تلاش شده است تصویری روشن و مستند از بنیانهای معرفتی و ساختاری شکوفایی علمی در جهان اسلام ارائه شود. بر این اساس، سوال اصلی این پژوهش این است که کتابخانهها و مراکز علمی در سدههای میانه تمدن اسلامی چه نقشی در توسعه علمی جهان اسلام ایفا کردند؟ یافتههای اصلی پژوهش نشان میدهد که نخست، مبانی دینی اسلام با تأکید بر عقل، علم و پژوهش زمینهای گسترده برای رشد و گسترش دانش فراهم ساخت و نهادهای آموزشی، حدیثی و کتابخانهای را در مسیر توسعه علمی قرار داد. دوم، احادیث در شرق و غرب جهان اسلام با وجود تفاوتهای روشی، موجب شکلگیری نظامی دقیق برای اعتبارسنجی دانش شد و به عنوان الگوی روششناسی برای علوم انسانی بعدی مورد توجه قرار گرفت. سوم، نهادهایی چون بیتالحکمه، مدارس نظامیه و دارالعلمها با ساختارهای منسجم آموزشی، شبکههای علمی و حمایتهای سیاسی و اجتماعی، ستون فقرات تولید، توسعه و انتقال دانش بودند و نقش اساسی در پیوند علمی شرق و غرب ایفا کردند.
