دوران اشکانیان (۲47 ق.م تا 224 م) یکی از طولانیترین حکومتهای تاریخ ایران بوده که در آن، نظام خانوادگی و جایگاه زنان تحت تأثیر ساختارهای پدرسالارانه، قوانین حقوقی و تعاملات فرهنگی با تمدنهای دیگر شکل گرفت. این پژوهش با بهرهگیری از نظریه فمینیسم تاریخی متعلق به لیندا آلکاف و الیزابت پاتر، به بررسی فرهنگ ازدواج و مبانی حقوقی طلاق زنان در این دوره پرداخته و به این پرسش کلیدی پاسخ میدهد: چگونه ساختارهای مردسالارانه و تعامل با تمدنهای هلنی و رومی، حقوق و عاملیت زنان اشکانی را تحت تأثیر قرار داد؟ یافتهها نشان میدهد که نظام خانواده اشکانی مبتنی بر اقتدار مطلق مردان بود و زنان اغلب بهعنوان ابزاری در مبادلات سیاسی و اقتصادی نقش داشتند. الگوهای ازدواجی مانند «خویدوده» (ازدواج درون خویشاوندی) و چندهمسری در میان اشراف برای حفظ منافع طبقاتی رواج داشت، درحالیکه قوانین طلاق یکسویه و به نفع مردان تنظیمشده بود. بااینحال، شواهدی از مقاومتهای زنان در برابر این ساختارها، ازجمله تلاش برای ازدواج مستقل یا جدایی از همسران، نشاندهنده عاملیت آنان در مواجهه با محدودیتهای حقوقی است. این پژوهش تأکید دارد که علیرغم سلطه هنجارهای مردسالارانه، ردپای مقاومت زنان اشکانی را میتوان در تاریخ مشاهده کرد.
