محمد حسین آبنوسی

در راستای توسعه سامانه‌های نوین دارورسانی سازگار با اصول شیمی سبز، در این پژوهش یک سامانه دارورسانی میکروامولسیونی جدید بر پایه حلال اتکتیک عمیق درمانی (Therapeutic Deep Eutectic Solvent, THDES) حاوی داروی ضدسرطان دوکسوروبیسین طراحی و معرفی شد. حلال اتکتیک عمیق مورد استفاده از ترکیب اجزای روغنی تیمول و پروپیونیک اسید که هر دو دارای منشأ طبیعی بوده و خاصیت درمانی دارند، تویین 80 و ترانسکوتول p به عنوان سورفکتانت و کوسورفکتانت و آب تهیه گردید. به‌منظور تعیین منطقه‌ای که امکان تشکیل میکروامولسیون وجود دارد، دیاگرام فاز اجزای سامانه ترسیم شد. نتایج پراکندگی دینامیکی نور (DLS) نشان داد که اندازه متوسط ذرات سامانه برابر با 216.23 نانومتر بوده و شاخص پراکندگی اندازه ذرات (PDI) مقدار 0.266 را نشان می‌دهد که بیانگر توزیع اندازه نسبتاً یکنواخت ذرات است. سامانه دارورسانی میکروامولسیونی از نظر سایر ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی نیز مورد ارزیابی قرار گرفت که نتایج حاکی از میزان بارگذاری دارو حدود 90 درصد می‌باشد. بررسی طیف‌سنجی FTIR عدم تشکیل پیوند شیمیایی جدید بین دوکسوروبیسین و اجزای سامانه را تأیید کرد که نشان‌دهنده محصورشدن فیزیکی دارو در بستر میکروامولسیون می‌باشد. ارزیابی زیستی سامانه بر روی رده سلولی سرطانی MDA-MB-231 نشان داد که سامانه حاوی دوکسوروبیسین کارایی درمانی بالاتری نسبت به داروی آزاد دارد، به‌طوری که IC50 داروی آزاد 2.1 میکرومولار و IC50 داروی بارگذاری‌شده در سامانه 1.43 میکرومولار اندازه‌گیری شد. نتایج این مطالعه بیانگر پتانسیل بالای سامانه پیشنهادی به‌عنوان یک سامانه دارورسانی سبز، طبیعی و مؤثر برای کاربرد در درمان سرطان است.