این پژوهش به ارزیابی حسابرسی انرژی و تأثیرات محیطزیستی چرخه حیات تولید محصولات زراعی (گندم و ذرت علوفهای) و باغی (پسته و انار) در دشت ساوه استان قم پرداخته است. این تحقیق، بر مقایسه سه سامانه آبیاری شامل سامانه سطحی (FI)، بارانی (SI) و قطرهای (DI) تمرکز دارد. اطلاعات مورد نیاز این مطالعه از مزارع معرف موجود در منطقه دشت ساوه استان قم طی سال های زراعی 1403-1393 جمعآوری گردید. دادهها از طریق پرسشنامه از کشاورزان، سازمان جهاد کشاورزی و منابع معتبر علمی گردآوری گردید. حسابرسی انرژی، مقادیر ورودیها و خروجیهای انرژی را در هر مرحله از تولید محصول، از جمله آمادهسازی زمین، کاشت، آبیاری، کوددهی، کنترل آفات، برداشت و حمل و نقل تحلیل نمود. ورودیهای انرژی به صورت مصرف سوخت فسیلی، استفاده از برق و سایر منابع انرژی کمیسازی شدند. خروجیهای انرژی به ازای واحد عملکرد محصول اندازهگیری گردید. در ادامه روش ارزیابی چرخه حیات (LCA) برای تحلیل حسابرسی انرژی و تأثیرات محیطزیستی هر سامانه آبیاری مورد استفاده قرار گرفت. ارزیابی با روش چرخه حیات (LCA) و با استفاده از نرمافزار SimaPro و روشReCiPe 2016 Endpoint (H) در سه سامانه آبیاری بارانی، غرقابی و قطرهای (تیپ) برای محصولات زراعی و دو سامانه غرقابی و قطرهای برای محصولات باغی انجام شد. ارزیابی تأثیرات محیطزیستی به بررسی شاخصهای مختلف زیستمحیطی، مانند انتشار گازهای گلخانهای، مصرف آب، فرسایش خاک و استفاده از سموم دفع آفات میپردازد. این شاخصها برای هر سامانه آبیاری کمیسازی شده تا ردپای محیطزیستی آنها تعیین شود. نتایج ارزیابی انرژی نشان داد که در کلیه محصولات زراعی، سامانه آبیاری قطرهای بالاترین راندمان انرژی (ER) و بهرهوری مصرف آب را دارا میباشد به طوری که این شاخص راندمان انرژی در محصولات زراعی گندم و ذرت علوفه ای به ترتیب برابر 3/45 و 10/38 و در محصولات باغی (انار و پسته) به ترتیب برابر 4/99 و 1/89 میباشد. سامانه آبیاری سطحی کمترین میزان راندمان انرژی و بهرهوری مصرف آب در در کلیه محصولات زراعی و باغی دارا بود. نتایج ارزیابی چرخه حیات نشان داد که سامانههای آبیاری بارانی و قطرهای میتواند پیامدهای منفی محیطزیستی مرتبط با تولید محصولات زراعی و باغی را افزایش دهد. این نتایج از لزوم بهبود سامانههای نوین آبیاری بهمنظور سازگاری با محیطزیست در تولید محصولات کشاورزی حکایت میکند.
