میثم سلیمانی

پساب تولیدی در حین فرایند پالایش نفت شامل مقادیری زیادی ترکیبات هیدروکربنی، آمونیا، فنول، و دیگر آلاینده های سمی است که نیارمند تصفیه مناسب قبل از رها سازی در طبیعت و یا استفاده مجدد در صنعت می باشد. در این مطالعه، عملکرد راکتورهای بیوفیلمی بستر متحرک (MBBR) با استفاده از حامل‌های پلی‌اورتان متخلخل در تصفیه پساب خروجی از واحد API-C و تصفیه خانه فاضلاب بهداشتی شرکت پالایش نفت امام خمینی(ره) شازند با نسبت حجمی 3 به 2 مورد ارزیابی قرار گرفته است. آزمایش‌ها با میزان پرشدگی 30 درصد حامل و در سه زمان ماند 24، 48 و 72 ساعت انجام شد. نتایج نشان داد، راندمان حذف COD در زمان ماند 24، 48 و 72 ساعت به ترتیب (2/4 SD ±) 6/78، (1/5 SD ±) 1/85 و (9/3 SD ±) 0/89 درصد می‌باشد، که نشان می‌دهد سیستم MBBR عملکرد مناسبی در حذف آلاینده‌های هیدروکربنی دارد. از سوی دیگر میزان حذف فنول و آمونیا در تمامی زمان‌های ماند بیش از 95 درصد بدست آمد. همچنین آزمایشات نشان داد سیستم MBBR پایداری بسیار خوبی در برابر شوک آمونیایی نشان داد بطوریکه با افزایش مقدار چهار برابری غلظت آمونیا از 20 به 80 میلی‌گرم بر لیتر در جریان پساب ورودی به راکتور در مدت 48 ساعت، تغییرات اندکی در میزان آمونیا خروجی از سیستم تصفیه مشاهده شد. نتایج آنالیز توالی‌یابی ژن rRNA 16s نشان داد سویه های باکتری Aeromonas hydrophila، Pseudomonas Putida، Pseudomonas plecoglossicida،Bacillus thuringiensis، Klebsiella variicola، Klebsiella pneumoniae به ترتیب بیشترین فراوانی در بیوفیلم تشکیل شده بر روی سطح حامل‌های پلی‌اورتان را بخود اختصاص داده اند. همانطور که نتایج نشان داد مشاهده می شود، باکتری ، باکتری گرم منفی Aeromonas hydrophila دارای بیشترین فراوانی در نمونه لجن فعال بهینه می باشد. این سویه باکتری، یک سویه شناخته شده با قابلیت تخریب ترکیبات روغنی و گریس می باشد. با توجه به وجود انواع ساختارهای هیدروکربنی درجریان پساب خروجی از واحد API-C حضور و فراوانی این گونه باکتریایی در بیوفیلم تشکیل شده بر روی سطح پکینگ ها قابل توجیه است. این سویه باکتریایی قابلیت تخریب انواع ساختارهای هیدروکربنی را داراست و در بسیاری از نمونه های خاک و آب مناطق آلوده به موارد هیدروکربنی نیز شناسایی شده است. همچنین باکتری Pseudomonas Putida و Bacillus thuringiensis هر دو از گونه های شناسایی شده در بیوفیلم می باشد. این سویه باکتریایی علاوه بر توانایی تخریب ساختارهای هیدروکربنی، توانایی بسیار خوبی در حذف آمونیا در غلظت های بالا و انجام فرایند نیتریفیکیشن دارد. از نکات برجسته سویه باکتریایی Pseudomonas Putida توانایی انجام فرایند دنیتریفیکیشن بصورت هوازی است. تشکیل و فراوانی این گونه بر روی سطح حامل‌های پلی اورتان می‌تواند از ویژگی های منحصر بفرد سیستم MBBR در حذف پساب های آمونیاکی و همچنین انجام فرایند SND باشد. همچنین مطالعات انجام شده توانایی این سویه باکتریایی در حذف فنول از پساب های صنعتی را نشان داده است. راندمان حذف بیش از 95 درصد فنول در این پژوهش را می توان به عملکرد مناسب این سویه باکتریایی نسبت داد. سویه باکتریایی Pseudomonas plecoglossicida از دیگر سویه های شناسایی شده در بیوفیلم بود. این گونه باکتریایی در سیستم های لجن فعال واحدهای پتروشیمایی شناسایی شده است و توانایی حدف ترکیبات هیدروکربنی، و همچنین ترکیبات رنگی را داراست. سویه باکتریایی Klebsiella variicola وKlebsiella pneumonia از دیگر سویه های باکتری های شناسایی شده در بایوفیلم تشکیل شده بر روی حامل‌های پلی اورتان می باشد. از ویژگی های جالب توجه این سویه ها انجام فرایند نیتریفیکیشن و همچنین دنیتریفیکشن بصورت هوازی می باشد. با توجه به سویه های باکتریایی شناسایی شده، عملکرد مناسب سیستم MBBR در حذف COD و تخریب ساختارهای نفتی، حذف فنول و آمونیا قابل توجیه است و نشان می‌دهد کنسرسیوم باکتریایی تشکیل شده بخوبی توانمندی تصفیه پساب واحد API-C و پساب تصفیه خانه فاضلاب بهداشتی را دارا است.