مهدی حسین یزدی

این مطالعه اثرات مکمل‌سازی شیر با زغال فعال (AC) را بر رشد، سلامت و فراسنجه‌های خونی در 48 رأس گوساله هلشتاین (7 رأس ماده و 5 رأس نر در هر تیمار؛ وزن بدن [BW] = 19/3 ± 46/40 کیلوگرم) ارزیابی کرد. گوساله‌ها در یک طرح بلوک کاملاً تصادفی به چهار تیمار تقسیم شدند: (1) 0 گرم زغال فعال در روز (AC0)، (2) 2 گرم زغال فعال در روز (AC2)، (3) 4 گرم زغال فعال در روز (AC4) و (4) 8 گرم زغال فعال در روز (AC8) و به‌صورت انفرادی نگهداری شدند. گوساله‌ها در 64 روزگی از شیر گرفته شدند و تا سن 79 روزگی برای جمع‌آوری داده‌های پس از شیرگیری در باکس‌ها باقی ماندند. همه گوساله‌ها به آب تازه و خوراک آغازین یکنواخت دسترسی آزاد داشتند. آزمایش 75 روز طول کشید. هیچ تفاوت معنی‌داری بین تیمارها از نظر وزن بدن، کل ماده خشک مصرفی (TDMI)، مصرف خوراک آغازین، میانگین افزایش وزن روزانه (ADG) یا بازده خوراک مشاهده نشد (05/0 ˃P ). با این‌حال، گوساله‌هایی که سطوح AC بالاتری دریافت می‌‌کردند، تمایل داشتند سه روز متوالی با مصرف کنسانتره 1≤ کیلوگرم زودتر به این مرحله برسند (07/0 = P). شاخص‌های رشد اسکلتی به‌طور معنی‌داری تحت‌تأثیر تیمارها قرار نگرفتند (05/0 ˃P ). امتیاز مدفوع در دوره قبل از شیرگیری با افزایش سطح AC به‌صورت خطی کاهش یافت (09/0 = P) و در کل مطالعه کاهش خطی معنی‌داری را نشان داد (03/0 = P). نمرات بدن در کل دوره به‌صورت درجه دوم (08/0 = P) تمایل به کاهش داشتند، که این کاهش پس از شیرگیری به‌صورت درجه دوم معنی‌دار بود (02/0 = P)؛ گوساله‌های گروه AC4 کم‌ترین مقادیر را نشان دادند. یک تمایل درجه دوم برای روزهای مبتلا به اسهال قبل از شیر‌گیری (08/0 = P) و به‌طور کلی (07/0 = P) مشاهده شد، که به‌طور کلی اثر درجه سوم معنی‌دار داشت (01/0 = P). فراوانی اسهال در الگوی درجه دوم پس از شیرگیری (03/0 = P) و در کل دوره آزمایش (04/0 = P) به‌طور قابل توجهی کاهش یافت. مدت اسهال پس از شیرگیری به-صورت خطی کاهش یافت (07/0 = P). در حالی‌که فراوانی مداخلات درمانی تحت تأثیر قرار نگرفت (09/0 = P)، تعداد روزهای درمان به‌صورت درجه سوم (08/0 = P) تمایل به کاهش داشت. گلوکز خون در (03/0 = P) روز 78 به‌صورت درجه دوم کاهش یافت (01/0 = P) و در کل دوره تمایل به کاهش داشت (09/0 = P). نیتروژن اوره خون (BUN) در روز 78 (09/0 = P) و به‌طور کلی (049/0 = P) به‌صورت خطی کاهش یافت. آلانین آمینوترانسفراز سرم (ALT) در روز 78 (02/0 = P) و در کل مطالعه کاهش خطی نشان داد. مالون‌دی آلدئید سرم (MDA) در روز 78 (02/0 = P) و در کل آزمایش (04/0 = P) به‌صورت خطی کاهش یافت. سایر فراسنجه‌های خونی به‌طور قابل توجهی تحت تأثیر مکمل AC قرار نگرفتند (05/0 = P). این یافته‌ها نشان می‌دهد که مکمل شیر با 2 تا 4 گرم در روز AC می‌تواند سلامت روده را بهبود بخشد و دفعات و شدت اسهال را در گوساله‌های قبل و بعد از شیرگیری کاهش دهد، بدون این‌که تأثیر منفی بر عملکرد رشد داشته باشد. در بین سطوح آزمایش شده، به‌نظر می‌رسد 2 تا 4 گرم AC در روز بیش‌ترین اثرات مفید را داشته است.