مهدی حسین یزدی

به‌منظور تعیین سن بهینه برای کاهش دفعات تغذیه با شیر در گوساله‌های پرورش‌یافته تحت برنامه تغذیه‌ای تسریع‌یافته، تعداد ۴۸ رأس گوساله هلشتاین (۲۴ رأس نر و ۲۴ رأس ماده) با میانگین وزن اولیه 66/2 ± 15/39 کیلوگرم، در قالب طرح بلوک کاملاً تصادفی و به‌صورت انفرادی از سن ۴ روزگی به یکی از چهار تیمار تغذیه‌ای اختصاص یافتند: ۱) تغذیه با شیر سه وعده‌ای از آغاز تا پایان دوره (MF-3X)، 2) تغذیه دو وعده‌ای از ابتدا تا پایان دوره (MF-2X)، 3) تغذیه سه وعده‌ای تا روز ۱۴ و سپس دو وعده‌ای تا پایان (MF-3X-14) و ۴) تغذیه سه وعده‌ای تا روز ۲۴ و سپس دو وعده‌ای تا پایان (MF-3X-24). تمامی گوساله‌ها در سن ۶۴ روزگی از شیر گرفته شدند و تا روز ۷۸ در آزمایش باقی ماندند. میزان شیر مصرفی (بر حسب ماده خشک) تحت تأثیر اثر متقابل تیمار و روز قرار گرفت (01/0> P)، به‌طوری که گوساله‌های تیمار MF-2X در مقایسه با سایر تیمارها طی دوره‌های ۴ تا ۱۴، ۱۴ تا ۲۴، و کل دوره (۴ تا ۶۴ روزگی) شیر کم‌تری مصرف کردند. مصرف خوراک آغازین (براساس ماده خشک)، کل ماده خشک مصرفی (TDMI)، انرژی قابل متابولیسم (ME) مصرفی، وزن بدن، میانگین افزایش وزن روزانه (ADG)، بازده خوراک و تعداد روزهای لازم برای مصرف یک کیلوگرم خوراک آغازین در طول سه روز متوالی تحت تأثیر تیمار یا اثر متقابل قرار نگرفتند (05/0 < P). فراسنجه‌های رشد اسکلتی شامل ارتفاع جدوگاه، ارتفاع هیپ، عرض هیپ، دور سینه و طول بدن نیز تحت تأثیر تیمار یا اثر متقابل آن با روز قرار نگرفتند (05/0 < P). گوساله‌های تیمار MF-2X تمایل به افزایش روزهای ابتلا به اسهال در دوره پیش از شیرگیری داشتند (08/0 = P)، اما سایر شاخص‌های سلامت و درمان تحت تأثیر تیمارها قرار نگرفتند (05/0 < P). از نظر رفتارشناسی، مدت زمان دراز کشیدن در تیمار MF-2X بیشترین و در تیمار MF-3X-14 کم‌ترین مقدار را نشان داد (04/0 = P). مدت زمان نشخوار در تیمارهای MF-2X و MF-3X-14 کم‌ترین مقدار را داشت (01/0> P)، در حالی‌که مدت زمان نوشیدن آب در گوساله‌های MF-2X بیشترین و در تیمار MF-3X کم‌ترین بود (01/0> P). متابولیت‌های خونی شامل گلوکز، بتاهیدروکسی‌بوتیرات (BHB)، انسولین، پروتئین کل(TP) و نیتروژن اوره‌ایی خون (BUN) تنها تحت تأثیر سن قرار گرفتند (01/0> P) و تأثیر تیمار یا اثر متقابل آن‌ها معنی‌دار نبود (05/0 < P). بر اساس نتایج این مطالعه، استفاده از برنامه تغذیه سه وعده‌ای تا روز ۱۴ و سپس کاهش آن به دو وعده تا پایان دوره (تیمار MF-3X-14)، بدون ایجاد اثر منفی بر عملکرد رشد، سلامت، رفتار و متابولیت‌های خونی گوساله‌ها، می‌تواند به‌عنوان گزینه‌ای کارآمد و قابل اجرا در مدیریت فارم‌های تجاری توصیه شود.