در این پژوهش مقاومت 26 ژنوتیپ مختلف کدو (Cucurbita) نسبت به تنش شوری با استفاده از صفات مورفولوژیکی و بیوشیمیایی بررسی شد. شوری خاک به دلیل ایجاد تنش اسمزی، سمیت یونی و اختلال در جذب آب و مواد مغذی، یک عامل محدودکننده حیاتی برای تولید محصولات در مناطق خشک و نیمهخشک است. آزمایش در شرایط کنترلشده گلخانهای به روش کشت هیدروپونیک و با اعمال دو سطح تنش شوری (صفر و 80 میلیمولار کلرید سدیم) به مدت 40 روز انجام شد و و صفات مختلف رویشی (مانند ارتفاع، قطر ساقه، وزن تر و خشک)، رنگدانههای فتوسنتزی (کلروفیل و کاروتنوئید)، و شاخصهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی (نشت الکترولیت، محتوای آب نسبی برگ، قندهای محلول، فنول کل و فلاونوئید) اندازهگیری شدند. نتایج نشان داد که تنش شوری به طور معناداری بر صفات رویشی شامل قطر ساقه، ارتفاع گیاه، تعداد برگ و سطح برگ تأثیر منفی داشته و این صفات در ژنوتیپهای مختلف به طور متفاوتی تحت تاثیر قرار گرفتند، بهطوری که کاهش ارتفاع تا 18 درصد و سطح برگ تا 21 درصد بود. همچنین، پارامترهای بیوشیمیایی مرتبط با مقاومت به شوری شامل میزان کلروفیل، قندهای محلول، ترکیبات فنلی و شاخصهای فتوسنتزی مانند Fv/Fm نیز تغییرات معناداری را نشان دادند. این مطالعه پایههای مقاومتر کدو را شناسایی کرد و اهمیت استفاده از صفات مورفولوژیکی و بیوشیمیایی را در ارزیابی تحمل به تنش شوری تأکید نمود. یافتههای این تحقیق میتواند در زمینه بهبود عملکرد و توسعه پایههای مقاوم کدو در شرایط شوری مورد استفاده قرار گیرد. تحلیل مؤلفههای اصلی (PCA) بر مبنای پایداری عملکرد صفات در شرایط تنش، منجر به تفکیک ژنوتیپهای مقاوم و حساس گردید. ژنوتیپهایی که کمترین تغییر را بین شرایط شاهد و تنش نشان دادند، بهعنوان پایههای مقاوم شناسایی شدند. بر این اساس، ژنوتیپهای CP22، CP19، CP18، CP1، CP14، CP17، CP12، CP8، CM26 و CM24 بهعنوان ژنوتیپهای مقاوم به شوری معرفی میگردند. نتایج این تحقیق همچنین اهمیت انتخاب پایههای مقاوم و کاربرد صفات مورفولوژیکی و بیوشیمیایی را برای بهبود عملکرد کدوها در شرایط تنش شوری نشان میدهد و میتواند راهنمایی موثر در برنامههای اصلاح نباتات و کشاورزی در مناطق شور باشد.
