جلیل مرادی

مقدمه و هدف: فرسودگی ذهنی یکی از شایع‌ترین پیامدهای فشارهای روانی، رقابتی و اجتماعی در ورزشکاران حرفه‌ای است که با کاهش عملکرد، افت سلامت روان و ترک زودهنگام ورزش همراه می‌شود. شناسایی عوامل محافظت‌کننده در برابر فرسودگی و ارتقاءدهنده بهزیستی روان‌شناختی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. خوددلسوزی به عنوان یک سازوکار روان‌شناختی بالقوه می‌تواند نقش میانجی در این زمینه ایفا کند. با توجه به خلأ پژوهشی در زمینه بررسی هم‌زمان نقش میانجی خوددلسوزی در ارتباط بین فرسودگی ذهنی با بهزیستی روان‌شناختی و ذهن‌آگاهی در ورزشکاران حرفه‌ای، پژوهش حاضر با هدف بررسی این روابط انجام گرفت. روش‌شناسی: این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی ورزشکاران حرفه‌ای زن و مرد استان کربلا در سال 2026 بود و 200 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان پرسشنامه‌های فرسودگی ورزشی (ریداک و اسمیت، 2001)، ذهن‌آگاهی ورزشی (سینوت و همکاران)، خوددلسوزی (نف، 2003) و بهزیستی روان‌شناختی (ریف، فرم کوتاه 18 سوالی) را تکمیل کردند. داده‌های پژوهش با استفاده از روش‌های آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و استنباطی (مدل معادلات ساختاری و بوت‌استراپ) از طریق نرم‌افزارهای SPSS و AMOS نسخه 24 تجزیه و تحلیل شد. نتایج: نتایج: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که بین فرسودگی ذهنی با بهزیستی روان‌شناختی (001/0>p، 19/0 β =-)، ذهن‌آگاهی (001/0>p، 62/0 β =-) و خوددلسوزی (001/0>p، 44/0 β =-) ارتباط منفی و معناداری وجود دارد. اما بین خوددلسوزی با بهزیستی روان‌شناختی (001/0>p، 34/0=β) و ذهن‌آگاهی (001/0>p، 29/0=β) ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. آزمون بوت‌استراپ با تصحیح بایاس و شتاب‌یافته نشان داد که خوددلسوزی نقش میانجی معناداری در رابطه بین فرسودگی ذهنی با بهزیستی روان‌شناختی (فاصله اطمینان 95٪ BCa: 0٫872 تا 0٫088) و نیز در رابطه بین فرسودگی ذهنی با ذهن‌آگاهی (فاصله اطمینان 95٪ BCa: 0٫271 تا 0٫002) ایفا می‌کند. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های این پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که فرسودگی ذهنی هم به طور مستقیم و هم به طور غیرمستقیم از طریق کاهش خوددلسوزی، به کاهش بهزیستی روان‌شناختی و ذهن‌آگاهی در ورزشکاران حرفه‌ای منجر می‌شود. خوددلسوزی به عنوان یک منبع روان‌شناختی محافظت‌کننده عمل می‌کند و می‌تواند تأثیرات مخرب فرسودگی ذهنی را تعدیل نماید. در مجموع، یافته‌های این مطالعه بر ضرورت طراحی و اجرای برنامه‌های مداخله‌ای با هدف کاهش فرسودگی ذهنی و ارتقای خوددلسوزی در میان ورزشکاران حرفه‌ای تأکید می‌کند.