امیر انصاری

کلان‌­شهر اراک و اراضی پیرآمون آن در سال­‌های اخیر با تغییرات زیادی مواجه ­بوده ­است. هدف این تحقیق پایش تغییرات کاربری اراضی در گذشته و بررسی امکان پیش­بینی آن در آینده با استفاده از مدل­ساز تغییر زمین در کلان­شهر اراک است. در این تحقیق تصاویر ماهواره­ای لندست سال­‌های 1976، 1996 و 2024 تجزیه و تحلیل شدند. تصاویر هر سه مقطع زمانی به 4 کلاس اراضی شهری، مرتع، کشاورزی و جنگلی طبقه‌بندی شدند. پیش‌­بینی وضعیت کاربری اراضی برای راستی آزمایی در سال 2024 با استفاده از نقشه‌­های 1976 و 1996 به کمک مدل­‌ساز تغییر زمین و بر پایه شبکه­‌های عصبی­ مصنوعی و تحلیل زنجیره مارکوف انجام گردید. به ­این ­منظور از ‌متغیرهای مکانی فاصله از جاده، فاصله از شبکه آبراهه، فاصله از اراضی شهری، ارتفاع، شیب و فاصله از حاشیه اراضی تغییر یافته، به‌­عنوان عوامل مؤثر بر تغییرات در شبکه عصبی مصنوعی استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد در طول دوره 1976 تا 2024 معادل 38/50 درصد برابر 9343 هکتار از مراتع کاهش یافته است. طی این دوره حدود 72/147 درصد معادل 3194 هکتار و 53/83 درصد معادل 4547 هکتار به ترتیب اراضی کشاورزی و انسان‌ساخت شهری افزایش یافته ­است. همچنین نتایج پیش­بینی مدل نشان ­داد که مساحت اراضی مرتعی، کشاورزی و جنگلی در سال 2040 در مقایسه با 2024 کاهش یافته و اراضی انسان‌ساخت شهری افزایش خواهند ­یافت. بنابراین در سا­ل­‌های آتی شهر اراک توسعه شدیدی به سمت شرق و شمال خواهد داشت.