علی مهدوی

ارزیابی سیل‌خیزی در مناطق مختلف، با هدف پیش‌بینی و سنجش پتانسیل وقوع سیل، تعیین مناطق پرخطر (پهنه‌بندی) و برآورد میزان گسترش و خسارات احتمالی ناشی از آن انجام می‌شود. با وجود اینکه روش‌های مختلفی برای مدیریت خطر سیل و ارزیابی پتانسیل وقوع آن وجود دارد، روش تحلیل سلسله مراتبی(AHP) و سیستم‌های تصمیم‌گیری چند معیاری (MCDM) در تلفیق با محیط GIS به عنوان موفق‌ترین رویکردها در این زمینه شناخته می‌شود. به منظور ارزیابی خطرپذیری سیلاب در شهر رشت از تحلیل سلسه مراتبی AHP برای شناسایی عوامل موثر بر خطر سیلاب استفاده گردیده که در این مطالعه 3 معیار اصلی توپوگرافی، هیدرواقلیم و شهرسازی مورد ارزیابی قرار گرفتند که هریک از این عوامل نیز شامل چند زیر معیار می‌باشند. پس از تعیین وزن زیرمعیارها و معیارهای اصلی به منظور تعیین اعتبار و پایایی مقایسات زوجی، نرخ ناسازگاری 0.04 محاسبه و مشخص گردید تمامی ماتریس‌ها دارای نرخ ناسازگاری کمتر از 0.1 هستند و نتایج قابل اعتماد می‌باشد. با استفاده از داده‌های جمع‌آوری شده و با تلفیق لایه‌های ایجاد شده در محیط GIS، نقشه پهنه‌بندی خطر سیلاب ایجاد شد. نقشه پهنه‌بندی خطر سیلاب در شهر رشت نشان می‌دهد که 5.93 درصد از مناطق در نواحی با خطر بسیار زیاد، 12.1 درصد در نواحی با خطر زیاد، 12.31 درصد در نواحی با خطر متوسط، 6.98 درصد در نواحی با خطر کم و 62.77 درصد در نواحی با خطر بسیار کم قرار دارند. به منظور ارزیابی خطرپذیری سیلاب در شهر رشت و برآورد میزان سرمایه در معرض خطر برای مناطق با خطر بسیار زیاد سیلاب، با استفاده از نقشه ارزش اراضی، اقدام به برآورد ارزش ریالی مناطق مستعد سیلاب گردید. بر این اساس نواحی با خطر بسیار زیاد سیلاب در شهر رشت، سرمایه‌ای معادل 452.71 هزار میلیارد تومان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.