چکیده: سیر گیاهی است از خانواده Amaryllidaceae که از نظر تولید جهانی در بین سبزیهای پیازی، بعد از پیاز در درجه دوم اهمیت قرار دارد. سیر دارای خواص متعدد غذایی و داروئی میباشد که تکثیر آن از طریق غیرجنسی صورت میگیرد. در این مطالعه، تأثیر دو نوع ترکیبات کودی بر صفات مورفولوژیکی و بیوشیمیایی سه توده سیر ایرانی و خارجی مورد ارزیابی قرار گرفت. تودههای سیر مورد آزمایش شامل؛ تفرش، شهر غار و باتومی1 و ترکیبات کودی شامل؛ Overall + General، Aminostar + Nex بودند. کود پایه سه بیست (20+20+20) بهعنوان شاهد در نظر گرفته شد. یافتههای این پژوهش نشان داد که در میان تودههای مختلف سیر و همچنین تیمارهای تغذیهای، تفاوتهای معنیداری از نظر صفات مورفولوژیک و بیوشیمیایی وجود دارد. در اثرات متقابل تیمارها، فقط در موارد معدودی تفاوت معنیدار وجود داشت. توده تفرش در بسیاری از صفات رویشی نظیر تعداد برگ، عرض برگ، مزن سوخ، ارتفاغ بوته، وزن سوخ، قطر سوخ، تعداد حبه، قطر ساقه، فنل، فلاونوئی و کلروفیل نسبت به سایر تودهها برتری معنی دار داشت و این موضوع نشاندهنده سازگاری بالاتر این توده با شرایط محیطی و نیز ظرفیت ژنتیکی آن برای تولید بیشتر بوده است. کاربرد ترکیبات کودی Overall + General و Aminostar + Nex در اغلب صفات مانند تعداد برگ، عرض برگ، قطر ساقه، تعداد حبه، فنل، فلاونوئید و کلروفیل برتری معنیداری نسبت به شاهد داشتند. این موضوع حاکی از آن است که تیمارهای تغذیهای نه تنها بر رشد ظاهری گیاه بلکه بر مسیرهای متابولیکی و ترکیبات ثانویه نیز اثرگذار هستند. بیشترین میزان قند محلول و پرولین در توده باتومی1 تحت تیمار Overall + General مشاهده شد که نسبت به سایر اثرات متقابل برتری معنی دار داشت. این موضوع میتواند مرتبط با افزایش مقاومت گیاه در برابر تنشها باشد. بیشترین میزان آنتی اکسیدان و کلروفیلA در توده باتومی1 تحت تیمار Aminostar + Nex مشاهده شد.
