عباس صارمی

مقدمه و هدف: فاکتورهای رشد عصبی مانند فاکتور رشد عصبی (NGF) و نروتروفیک برآمده از یاخته‌های گلیال (GDNF) نقش مهمی در سلامت و عملکرد سیستم عصبی مرکزی دارند. فعالیت بدنی به عنوان یک عامل غیر دارویی می‌تواند بر سطح این فاکتورها تأثیر بگذارد. هدف از این مطالعه، بررسی جامع اثر فعالیت بدنی بر سطوح NGF و GDNF در زنان بزرگسال از طریق یک فراتحلیل بود. مواد و روش‌ها: این مطالعه براساس راهنمای پریزما و دستورالعمل کوکران طراحی و اجرا شد. جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های اطلاعاتی شامل اسکوپوس، پاب‌مد، وب آو ساینس و ایران‌داک، مگیران، نورمگز، جهاد دانشگاهی و گوگل اسکالر از ابتدا تا 23 اکتبر 2025 انجام گرفت. کلیدواژه‌های مورد استفاده شامل معادل‌های فارسی و انگلیسی (فعالیت بدنی، NGF ‌، GDNF ، زنان، بزرگسال) بود. از میان مطالعات شناسایی‌شده، 8 مقاله با 12 مداخله فعالیت بدنی و در مجموع 272 شرکت‌کننده واجد شرایط ورود به فراتحلیل بودند.تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل اثرات تصادفی و نرم‌افزار CMA-2 انجام شد. میزان ناهمگونی بین مطالعات با آزمون I² و سوگیری انتشار با آزمون Egger ارزیابی گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد فعالیت بدنی در زنان بزرگسال با افزایش معنادار NGF ]001/0 P= ،(157/2 الی 556/5) 856/3 = [WMDنسبت به گروه شاهد همراه شد، اما فعالیت بدنی با تغییر غیرمعنادار GDNF ]335/0P= ،(113/0- الی 332/0) 110/0 = [WMDهمراه بود. نتیجه‌گیری: فراتحلیل نشان داد که فعالیت بدنی در زنان بزرگسال منجر به افزایش معنادار سطح NGF می‌شود، اما تغییرات GDNF پس از فعالیت بدنی غیرمعنادار است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که تمرینات بدنی می‌تواند به عنوان یک راهکار مؤثر برای تقویت فاکتورهای رشد عصبی و حمایت از سلامت مغز در زنان بزرگسال مورد استفاده قرار گیرد، در حالی که تأثیر آن بر GDNF نیازمند بررسی‌های بیشتر است.