جواد مظفری

سرریزهای کنگره‌ای در بازه‌ای از رودخانه که دارای محدودیت عرض باشد برای افزایش ظرفیت عبور جریان استفاده می‌شوند. در این پژوهش فرسایش پایین‌دست سرریزهای کنگره‌ای که می‌تواند سبب ناپایداری و تخریب آن شود، مورد بررسی قرار می‌گیرد و به بررسی اثر تراکم بستر رسوبی و غیریکنواختی دانه‌بندی بر آبشستگی پرداخته خواهد شد. آزمایشات در یک فلوم شیشه‌ای به طول 10 متر و عرض 80 سانتی‌متر و در سه دبی 5، 10 و 15 لیتر انجام گرفت. سرریز کنگره‌ای با L/W برابر با دو، ارتفاع 35 سانتیمتر و ضخامت 4 میلیمتر ساخته شد. در پایین‌دست سرریز، رسوبات مورد بررسی با ارتفاع 20 سانتیمتر در کانال قرار گرفت. برای انجام آزمایشات دو نوع خاک یکنواخت (A) و غیریکنواخت (B) با قطر میانه 2 میلیمتر درنظرگرفته شد. عمق پایاب در آزمایش‌ها 11 سانتیمتر و زمان تعادل 6 ساعت در نظر گرفته شد. پس از اتمام هر آزمایش، عمق آبشستگی در شبکه 2×2 سانتیمتر تعیین گردید و پروفیل آبشستگی در نرم‌افزار سیگما پلات رسم شد. بررسی‌ها نشان داد که بیشینه عمق آبشستگی در نزدیکی محل اتصال سرریز به دیواره کانال رخ می‌دهد. با افزایش دبی، میزان آبشستگی افزایش حداکثر تا 68% افزایش را در خاک A و تراکم 80% نشان می‌دهد. با افزایش تراکم از 80% به 90%، تا حدودی عمق آبشستگی کاهش می‌باید، اما در دبی زیاد ، تراکم اثرگذاری خود را از دست می‌دهد. همچنین بررسی‌ها نشان داد که غیریکنواخت یودن خاک B سبب شده است که فرسایش کمتری نسبت به خاک یکنواخت A داشته باشد، بطوریکه حتی در دبی حداکثر، خاک B نسبت به خاک A 20% کاهش آبشستگی را نشان می‌دهد.