جلیل مرادی

هدف: تاکنون تغییرات توجه و زمان و واکنش در کودکان در طول سن بررسی نشده است. لذا هدف پژوهش حاضر بررسی رشد انواع توجه و زمان واکنش در کودکان فعال و غیرفعال 7 تا 12 سال بود. روش‌شناسی: روش تحقیق حاضر رشدی از نوع مقطعی است. با در نظر گرفتن معیارهای ورود، تعداد 120 کودک به‌صورت هدفمند انتخاب شدند که 20 نفر در هر مقطع (کلاس اول تا ششم) قرار گرفتند. این کودکان به دو گروه 60 نفره تقسیم شدند. از میان کودکان یک منطقه آموزش و پرورش، نیمی به‌عنوان کودکان فعال گزینش شدند و نیم دیگر از همان منطقه به‌عنوان کودکان غیرفعال مشخص گردیدند. از تمام شرکت‌کنندگان، آزمون عملکرد پیوسته، آزمون استروپ، آزمون دسته‌بندی کارت های ویسکاسین و نیز آزمون زمان واکنش (ساده، انتخابی و افتراقی) به عمل آمد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. برای بررسی فرضیات تحقیق از تحلیل واریانس دو عاملی استفاده شد. برای تحلیل داده ها از SPSS نسخه 26 در سطح معناداری 05/0 استفاده شد. نتایج: نتایج تجزیه و تحلیل داده‌ها نشان داد متغیرهای توجه و انواع آن (توجه انتخابی، توجه پایدار، توجه انتقالی، توجه متمرکز و توجه تقسیم شونده) و نیز زمان واکنش ساده و انتخابی، با افزایش سن بهبود معناداری یافتند به نحوی که دانش آموزان 11 و 12 سال نسبت به دانش آموزان سنین پایین‌تر (7، 8، 9 و 10 سال) از میزان توجه و زمان واکنش بهتری برخوردار بودند. همچنین مشخص شد که میانگین نمره انواع توجه (توجه انتخابی، توجه پایدار، توجه انتقالی، توجه متمرکز و توجه تقسیم شونده) و نیز زمان واکنش ساده و انتخابی دانش آموزان 7 تا 12 سال فعال به طور معنی داری از غیرفعال بهتر بود. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که فعالیت بدنی منظم نه‌تنها در بهبود سلامت جسمانی مؤثر است، بلکه در ارتقای عملکردهای شناختی و روانشناختی مانند زمان واکنش و توجه نیز نقش مهمی دارد. یافته‌های این پژوهش اهمیت ورزش و فعالیت بدنی را در زندگی روزمره برجسته کرده و می‌تواند در برنامه‌ریزی‌های آموزشی، ورزشی و حتی ایمنی (مانند رانندگی و کارهای حساس) مورد توجه قرار گیرد.