آیات بسیاری در قرآن کریم به موضوعات مختلف اخلاقی پرداختهاند. با توجه به اهمیت اخلاق در رشد و کمال انسان، این آیات در قالب پیامهای اخلاقی بیشترین کاربرد را دارند. از این رو، لازم است ترجمۀ این آیات، برای مخاطبان ناآشنا یا کمتر آشنا به زبان عربی، به نحوی باشد که از یک سو ارتباط میان زبان مبدأ و مقصد را به خوبی حفظ شود و از سوی دیگر مطابق انتظار خوانندگان باشد. نظریۀ هنجارهای اَندور چسترمن شامل هنجارهای رابطهای، هنجارهای غالب و هنجار انتظار مسیر را برای نقد توصیفی ترجمۀ متون هموار ساخته است. او مطالعات ترجمه را علمی هنجارگرا به معنای توصیفی کلمه میداند و معتقد است به واسطۀ هنجار انتظار، انتظارات خوانندگان از ترجمه قابل بررسی و ارتباط میان زبان مبدأ و مقصد به وسیلۀ هنجار رابطهای که یک هنجار زبانی است با کاربرد راهبردهای ترجمه در سه سطح نحوی، معنایی و منظورشناختی قابل نقد است. به علاوه، هنجار غالب بررسی رفتار مشترک مترجمان در کاربرد راهبردها را ممکن ساخته است. در پژوهش حاضر، دو ترجمۀ صفوی و مکارم شیرازی از آیات اخلاقی به دلیل روش مشابه در ترجمه انتخاب و بر اساس نظریۀ هنجارهای چسترمن به روش توصیفی-تحلیلی نقد و بررسی شدند. در نتیجه، براساس نظریۀ هنجارهای چسترمن، هنجار رابطهای در ترجمۀ صفوی و مکارم شیرازی از آیات اخلاقی با کاربرد راهبردهایی مانند راهبردهای تحتاللفظی، تغییر مقولۀ دستوری، تبدیل واحد و وامگیری در سطح نحوی، راهبرد همشمولی و تغییر توزیع در سطح معنایی و راهبردهای تغییر میزان صراحت و تغییر اطلاعات در سطح منظورشناختی ایجاد شده است. راهبردها در ترجمۀ دو مترجم براساس نکات صرفی، نحوی، معنایی و تفسیری زبان مبدأ و زبان معیار فارسی، با هدف ایجاد ارتباط میان زبان مبدأ و مقصد بهکار رفتهاند. پس از مقایسۀ دو ترجمۀ مذکور با ترجمههای خرمشاهی و فولادوند از یک سو مشخص شد کیفیت ترجمۀ صفوی از آیات اخلاقی در ایجاد هنجار رابطهای و کاربرد راهبردها بهتر از ترجمۀ مکارم شیرازی است و از سوی دیگر در اغلب موارد راهبردهای وامگیری، تغییر مقولۀ دستوری، تغییر ساختار گروه، همشمولی و تغییر میزان صراحت راهبردهایی بودند که چهار مترجم به طور مشترک در ترجمۀ آیات اخلاقی به کاربردهاند؛ لذا این راهبردها هنجار غالب مترجمان در ترجمۀ آیات اخلاقی شناخته شدند. در بخش دیگر، انتظار خوانندگانی که آشنایی نسبی با زبان عربی داشتند از ترجمۀ قرآن کریم و آیات اخلاقی، به شیوۀ میدانی و با پاسخ به پرسشنامۀ کتبی صورت پذیرفت. آنها به طور مشترک از ترجمۀ قرآن کریم و آیات اخلاقی انتظار داشتند که نخست در ترجمه، پیام آیه به خوبی منتقل شود سپس کلمات و جملات ساده و روان در آن به کاررود، وفادار به متن مبدأ باشد و با نثر معیار زبان فارسی منطبق باشد. با توجه به انتظارات خوانندگان، ترجمۀ مکارم شیرازی از هفت آیۀ اخلاقی، ترجمۀ صفوی از یک آیه و ترجمۀ هر دو مترجم از چهار آیه پاسخگوی انتظار آنان بود. علیرغم اینکه کیفیت ترجمۀ صفوی در کاربرد هنجار رابطهای بهتر از ترجمۀ مکارم شیرازی بود، ترجمۀ مکارم شیرازی بیشتر پاسخگوی انتظار خوانندگان بوده است؛ زیرا غالباً در ترجمۀ صفوی از این آیات نکات تفسیری، فراوان به کاررفته است و این امر مطابق با انتظار خوانندگانی که آشنایی نسبی با زبان عربی دارند نیست.
