این پژوهش به بررسی دگرگونی مفهوم زیبایی و نیتمندی در بستر رسانههای دیجیتال و هوش مصنوعی میپردازد و استدلال میکند که تجربه زیبایی از کنشی مبتنی بر فاعل انسانیِ نیتمند، به فرایندی سیستمی، میانجیگری شده و توزیع یافته تبدیل شده است. در زیباییشناسی کانتی، زیبایی بهمثابه داوریِ «غایتمندیِ بیغایت» و مستقل از قصد عملی فاعل تعریف میشود؛ بااینحال، محیطهای محاسباتی و الگوریتمی معاصر با توزیع عاملیت میان انسان، داده و ماشین، این الگو را به چالش میکشند. با اتکا به نظریه رسانههای دیجیتال لِو مانوویچ و مؤلفههایی چون بازنمایی عددی، مدولار بودن، خودکاری و ترانسکدینگ، نشان داده میشود که نیت هنرمند از ارادهای مستقیم به سازوکاری برنامهپذیر و محاسباتی تغییر یافته و فرم زیباییشناختی حاصل تعامل چندلایه عوامل انسانی و غیرانسانی است. پرسش اصلی پژوهش آن است که چگونه فرم و ساختار گرافیک در پاویلیون «Future of Life» اکسپو 2025 ژاپن، از طریق فرایندهای تعاملی و الگوریتمیک، تجربه زیبایی را فراتر از نیت مستقیم طراحان شکل میدهد. این تحقیق از نظر ماهیت، بنیادی و از حیث رویکرد، کیفی است و با روش توصیفی–تحلیلی و تفسیر نظری انجام شده است. گردآوری دادهها از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانهای شامل منابع چاپی، مقالات علمی و پایگاههای کتابخانه دیجیتال صورت گرفته و برای تحلیل موردی، تصاویر و مستندات بصری از وبسایتهای رسمی اکسپو، آرشیوهای دیجیتال و منابع آنلاین معتبر گردآوری شده است. دادهها با رویکرد تحلیل مفهومی و مطالعه موردی تفسیر شدهاند. در این چارچوب، سازمان فضایی، ساختارهای گرافیکی، رابطهای تعاملی و رباتهای اجتماعی بهعنوان عناصر شکلدهنده تجربه زیبایی بررسی شدهاند. با بهرهگیری از مفهوم «عاملیت توزیعشده»، نتایج نشان میدهد که زیبایی در این بستر نه محصول فاعلی یگانه، بلکه رخدادی رابطهای و شبکهای است که در تعامل انسان، الگوریتم و محیط پدید میآید. بدینترتیب، نیت انسانی حذف نمیشود، بلکه در اکولوژی محاسباتی گستردهتری بازتعریف شده و تجربه زیبایی به پدیدهای برآمده، سیستمی و پساانسانمحور تبدیل میشود.
