در این پژوهش، ارتباط میان مسجد و مدرسه در تمدن اسلامی با موضوع ترویج و تثبیت هنر و معماری اسلامی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. تاثیر مسجد و مدرسه از نظر هنر و معماری در ترویج هنر تمدن اسلامی مساله ای است که از یک طرف با موضوع زیبایی‌شناختی، و از طرف دیگر با نظام اجتماعی، دینی و آموزشی جامعه اسلامی در ارتباط تنگاتنگ است و تبیین آن نیازمند پاسخ به این سوال است که مساجد و مدارس اسلامی چگونه و با چه سازوکاری به نهادهای ترویج‌کننده هنر و معماری اسلامی تبدیل شده‌اند؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مسجد در تمدن اسلامی به‌مثابه یک نظام آموزشی بصری و تجربه‌محور عمل کرده است که در آن انتقال مفاهیم زیبایی‌شناختی از طریق ادراک مستقیم فضا، نور، هندسه و تزئینات صورت می‌گیرد. این فرآیند، نوعی آموزش غیرمستقیم و مستمر از اصول زیبایی‌شناسی اسلامی مانند نظم، وحدت و هماهنگی را در سطح اجتماعی تثبیت می‌کند. در مقابل، مدرسه اسلامی به‌عنوان نهادی ساختارمند، نقش انتقال نظام‌مند دانش، مهارت و تربیت نخبگان علمی و هنری را بر عهده دارد و از طریق سازمان فضایی خود، رابطه‌ای میان آموزش، تجربه زیسته و تولید معرفت ایجاد می‌کند.
