علی کاظمی

این مطالعه به بررسی ارزیابی شاخص خطرپذیری سلامت برای فلزات سنگین شامل کروم، کادمیوم، سرب و مس در منابع آب زیرزمینی استان مرکزی پرداخته است. بدین منظور، غلظت فلزات سنگین در مجموع 212 حلقه چاه در دو نوبت بهار 1403 و پاییز 1403 اندازه‌گیری شد. نمونه‌ها در محل از نظر دما، pH، اکسیژن شیمیایی (COD) و بیوشیمیایی (BOD5)، هدایت الکتریکی (EC) و کل جامدات محلول (TDS) آزمایش شدند. در آزمایشگاه، نمونه‌های جمع‌آوری‌شده فیلتر و با اسید نیتریک (HNO₃) تثبیت گردیدند تا غلظت کروم کل با استفاده از دستگاه طیف‌سنجی جرمی پلاسمای القایی (ICP-MS) اندازه‌گیری شود. برای ارزیابی خطر فلزات سنگین بر سلامت انسان، از شاخص‌های خطرپذیری غیر سرطان‌زایی (HQ) و سرطان‌زایی (CR) استفاده شد. نتایج نشان داد که غلظت فلزات کروم، سرب و کادمیوم در مناطق مورد بررسی کمتر از استاندارد سازمان جهانی است و تنها فلز مس در برخی مناطق از استاندارد سازمان جهانی بهداشت (100 میکروگرم بر لیتر) فراتر رفته است. مقادیر شاخص HQ نشان داد که در مناطق مختلف استان مرکزی نمونه‌ها 1 < HQ بوده و خطر آن قابل صرف‌نظر است. شاخص ریسک سرطان‌زایی (CR) برای فلزات مورد بررسی نیز بیانگر آن بود که در مناطق مختلف دارای مقدار بین -06 1.00E -04 > CR > 1.00E بودند که به ترتیب نشان‌دهنده خطر قابل قبول سرطان‌زایی است. نقشه پهنه‌بندی نشان داد که نواحی شمالی (ساوه) و غربی (شازند) استان مرکزی بالاترین مقدار HQ را داشته‌اند، در حالی که مناطق مرکزی و جنوبی کمترین مقدار HQ را نشان دادند. بنابراین، لازم است تلاش‌های بیشتری برای تأمین آب زیرزمینی بهداشتی و ایمن برای مصرف‌کنندگان در این نواحی صورت گیرد.