علی احسانی

تاب‌آوری اقتصادی به‌عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار در عصر ناپایداری‌های اقتصادی، شاخصی کلیدی برای سنجش توان بنگاه‌ها در مقابله، بازیابی و سازگاری با تکانه‌های بیرونی تلقی می‌شود. باتوجه ‌به نوسانات مکرر اقتصاد ایران و میزان آسیب‌پذیری بنگاه‌های کوچک و متوسط، هدف پژوهش حاضر ارائه مدل جامع تاب‌آوری اقتصادی این بنگاه‌ها است. مطالعه حاضر از نوع کاربردی با رویکرد آمیخته اکتشافی است و در دو مرحله انجام‌شده است: در مرحله کیفی، با استفاده از روش فراترکیب و مرور نظام‌مند 17 پژوهش داخلی و خارجی معتبر طی سال‌های 2019 تا 2025، مضامین اصلی و روابط نظری استخراج و مدل اولیه تاب‌آوری طراحی گردید. روایی مضامین با استفاده از شاخص‌های هولستی(0.95) و کاپا (0.822) تأیید شد. در مرحله کمی، داده‌های حاصل از پرسش‌نامه بین 130 مدیر بنگاه کوچک و متوسط در استان مرکزی تحلیل و اعتبار مدل با روش معادلات ساختاری و نرم‌افزار SmartPLS سنجیده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد تاب‌آوری اقتصادی بنگاه‌های کوچک و متوسط متأثر از هفت مؤلفه اصلی است که اثرگذاری توانمندی‌های سازمانی و راهبردی بر تاب‌آوری اقتصادی بیشترین ضریب را دارد. در نهایت، مدل جامع تاب‌آوری اقتصادی ارائه‌شده می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری و طراحی راهکارهای افزایش چابکی و امنیت اقتصادی بنگاه‌های ایرانی در شرایط بحران باشد.